Đang chuẩn bị quyển sách tri thức...
📖 Mục lục nhanh
0%
PSYGUILD SYSTEM
ĐANG KHỞI TẠO KẾT NỐI...
Đang chuẩn bị quyển sách tri thức...
Quan hệ tình dục trước hôn nhân – hay còn được ví von dân dã là “ăn cơm trước kẻng” – từ lâu đã là chủ đề gây tranh cãi gay gắt trong xã hội Việt Nam. Đối với thế hệ trước, đây từng là điều cấm kỵ tuyệt đối, gắn liền với giá trị trinh tiết và phẩm hạnh truyền thống. Thế nhưng, giới trẻ ngày nay đang có cái nhìn thoáng hơn rất nhiều: Chuyện “quan hệ” trước cưới không còn quá xa lạ, thậm chí nhiều bạn trẻ coi đó là lựa chọn cá nhân và không đánh giá đạo đức con người qua chuyện “trái cấm” này. Vậy quan hệ tình dục trước hôn nhân rốt cuộc lành mạnh hay không lành mạnh? Câu trả lời phụ thuộc vào góc nhìn mà ta phân tích – từ tâm lý học, văn hóa cho đến tôn giáo. Bài viết sau sẽ mổ xẻ vấn đề dưới các lăng kính đó, đồng thời lý giải vì sao ngày nay giới trẻ có xu hướng “ăn cơm trước kẻng” nhiều hơn.
Từ phương diện tâm lý học, quan hệ tình dục trước hôn nhân có thể được đánh giá khác nhau tùy theo các trường phái tư tưởng lớn:
Theo Freud, tình dục là một bản năng cơ bản và mạnh mẽ nhất của con người, bắt nguồn từ năng lượng libido ngay từ thuở ấu thơ. Ông cho rằng nhiều chuẩn mực đạo đức và tôn giáo thực chất hình thành do sự dồn nén ham muốn tính dục qua thời gian.
Việc kìm nén quá mức nhu cầu tự nhiên này có thể dẫn tới những hệ quả tiêu cực về tinh thần – ví dụ như lo âu, bức bối hoặc hành vi hung hăng do năng lượng bị “nén” không còn chỗ thoát.
Từ góc độ đó, Freud ngầm hàm ý rằng việc thỏa mãn đời sống tình dục một cách lành mạnh là cần thiết cho tâm lý; việc gắn mác “xấu” cho quan hệ tình dục (kể cả trước hôn nhân) có thể chỉ là sản phẩm của định kiến xã hội hơn là một nhu cầu tâm sinh lý sai trái.
Nói cách khác, phân tâm học nhìn nhận tình dục trước hôn nhân tự nó không phải là bất thường hay bệnh hoạn, miễn là nó xuất phát từ những ham muốn tự nhiên và không gây tổn thương cho ai.
Các nhà hành vi học tập trung vào ảnh hưởng của môi trường và trải nghiệm lên hành vi con người. Dưới lăng kính hành vi, việc một người chọn có quan hệ trước hôn nhân hay không chủ yếu là kết quả của các tác nhân củng cố và trừng phạt trong môi trường sống.
Nếu xã hội và gia đình khen thưởng cho sự “giữ gìn” (ví dụ: khen con gái ngoan khi giữ trinh tiết) hoặc trừng phạt người quan hệ sớm (bằng sự kỳ thị, tai tiếng), cá nhân sẽ có xu hướng kiêng khem. Ngược lại, nếu môi trường xung quanh khá thoải mái, coi chuyện tình dục trước cưới là bình thường, thậm chí chịu ảnh hưởng của văn hóa phương Tây phóng khoáng, thì người trẻ sẽ ít cảm thấy đó là điều cấm kỵ.
Thực tế cho thấy quá trình giao thoa văn hóa mạnh mẽ đã khiến một bộ phận lớn giới trẻ Việt Nam ngày càng “Tây” hơn trong lối sống và dễ dàng chấp nhận quan hệ tình dục khi yêu nhau.
Nhìn chung, trường phái hành vi không phán xét đạo đức của hành vi tình dục, mà coi đó là hành vi học được từ xã hội: lành mạnh hay không tùy thuộc vào hệ quả.
Nếu quan hệ tình dục trước hôn nhân diễn ra an toàn, tự nguyện và không để lại hậu quả xấu (như có thai ngoài ý muốn, lây bệnh, tổn thương tinh thần…), thì từ góc độ hành vi thuần túy, nó không gây hại trực tiếp. Ngược lại, nếu dẫn đến trải nghiệm tiêu cực (bị gia đình la mắng, cảm giác tội lỗi do giáo dục hà khắc, hoặc các biến chứng sức khỏe), cá nhân sẽ bị điều kiện hóa để xem đó là việc “không nên”.
Các nhà nhân văn (tiêu biểu như Abraham Maslow, Carl Rogers…) nhấn mạnh sự phát triển toàn diện và tự do lựa chọn của cá nhân. Theo tháp nhu cầu Maslow, tình dục thuộc nhóm nhu cầu sinh lý cơ bản nhất – cùng với ăn, uống, ngủ nghỉ – và cũng tự nhiên như những nhu cầu thiết yếu khác của con người. Nhân văn học quan niệm tình dục không hề xấu xa, vấn đề là con người ý thức ra sao về nó.
Nếu xem tình dục trước hôn nhân như một phần của tình yêu chân chính, có trách nhiệm, thì nó có thể đem lại trải nghiệm tích cực, thăng hoa tình cảm. Trái lại, nếu làm chỉ vì sự đua đòi hoặc để thỏa mãn bản năng nhất thời, thiếu yêu thương thực sự, thì dễ dẫn đến tổn thương.
Các nhà tâm lý nhân văn cho rằng con người có quyền lựa chọn khi nào và với ai họ sẽ trao gửi thể xác – miễn đó là lựa chọn xuất phát từ tình cảm chân thành và sự sẵn sàng về nhận thức.
Một nghiên cứu sinh viên từng nêu: những người cảm thấy hạnh phúc sau khi quan hệ tình dục thường là vì họ làm “chuyện đó” với đúng người, đúng thời điểm, với sự hiểu biết và trách nhiệm về hành vi của mình.
Theo quan điểm nhân văn, tình dục chỉ nên xảy ra khi cả hai đã thực sự yêu thương và trưởng thành về suy nghĩ, chứ không quan trọng trước hay sau đám cưới. Tình dục là bản năng tự nhiên nhưng con người cần dùng lý trí để đảm bảo nó diễn ra trong sự tôn trọng và yêu thương – như vậy mới lành mạnh về mặt cảm xúc.
Các nghiên cứu tâm lý – xã hội gần đây tìm cách đánh giá hệ quả của quan hệ trước hôn nhân một cách thực chứng. Kết quả nhìn chung cho thấy bối cảnh và độ tuổi quan hệ ảnh hưởng lớn đến mức độ “lành mạnh”. Quan hệ quá sớm ở tuổi vị thành niên có tương quan với những bất ổn tâm lý về sau (do chưa trưởng thành về nhận thức dễ dẫn tới hối tiếc, trầm cảm hoặc mâu thuẫn gia đình).
Ngược lại, thanh niên trưởng thành có quan hệ tự nguyện, an toàn thì ít thấy ảnh hưởng tiêu cực dài hạn đến sức khỏe tâm lý. Một số thống kê tại Mỹ cho thấy những phụ nữ quan hệ tình dục sớm (trước 18 tuổi) có xu hướng ly dị và trầm cảm cao hơn so với người bắt đầu muộn hơn.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng các con số này mang tính tương quan hơn là nhân quả: có thể những người có lối sống truyền thống (kiêng quan hệ) cũng đồng thời có các đặc điểm khác dẫn đến hôn nhân bền vững hơn (ví dụ: nền tảng tôn giáo, sự hỗ trợ gia đình…).
Dẫu vậy, tâm lý học hiện đại cũng chỉ ra vài nguy cơ có thật nếu quan hệ tình dục thiếu chuẩn bị: nhiều người trẻ (đặc biệt là nữ) từng chia sẻ họ cảm thấy day dứt, tội lỗi sau khi trót “vượt rào”, sợ sau này con cái biết sẽ mất uy tín. Không ít nam giới tuy miệng nói “không quan trọng chuyện trinh tiết”, nhưng thực tế vẫn bị ám ảnh việc vợ mình từng “ăn nằm” với người khác, lâu dần sinh ra coi thường, chán ghét, làm rạn nứt hôn nhân.
Ngược lại, nhiều cặp đôi chờ đến hôn nhân mới trao thân thì lại tự hào và gắn bó hơn, vì họ cảm thấy đã cùng nhau vượt qua cám dỗ và chứng tỏ sự tôn trọng dành cho nhau.
Tóm lại, tâm lý học ngày nay nhìn nhận quan hệ trước hôn nhân không hoàn toàn tốt hay xấu một chiều, mà hệ quả tâm lý tùy thuộc vào cách mỗi người tiếp cận vấn đề. Nếu hai người có tình cảm thực sự, hiểu biết giới tính đầy đủ và chuẩn bị tâm lý vững vàng, thì quan hệ tình dục có thể củng cố thêm sự gắn kết. Ngược lại, nếu quan hệ trong lo lắng, miễn cưỡng hoặc xung đột với niềm tin đạo đức của bản thân, nó dễ gây nên stress và hối hận.
Trong xã hội Việt Nam truyền thống chịu ảnh hưởng Nho giáo, quan hệ tình dục trước hôn nhân bị xem là trái luân thường đạo lý. Đặc biệt với người phụ nữ, “chữ trinh đáng giá ngàn vàng” – trinh tiết được coi là phẩm hạnh cao quý nhất. Một cô gái “mất trinh” trước khi lấy chồng xưa kia có thể bị coi là hư hỏng, mang nỗi nhục cho gia đình. Quan niệm này ăn sâu đến mức giá trị của người con gái gần như gắn chặt với cái màng mỏng manh ấy. Thậm chí cho đến hiện tại, không chỉ các bậc phụ huynh lớn tuổi mà ngay cả một bộ phận bạn trẻ cũng còn giữ định kiến khắt khe, coi việc “thử trái cấm” là thước đo đánh giá nhân cách con người là buông thả, hư hỏng.
Quan niệm truyền thống cũng đồng thời thể hiện tư tưởng trọng nam khinh nữ: Nam giới được phép “dễ dãi” hơn, còn nữ giới thì “một lần sa chân là hỏng cả đời”. Nhà tâm lý Nguyễn Thị Tâm thẳng thắn chỉ ra lối suy nghĩ hết sức ép người của quan niệm ngày xưa: xã hội phụ hệ coi người con gái như tài sản sở hữu, đòi hỏi “chưa chồng phải còn trinh” để làm niềm tự hào cho gia đình, trong khi đàn ông lại được quyền trăng gió bên ngoài.
Sự bất bình đẳng này khiến nhiều cô gái rơi vào cảnh chịu bêu riếu, bị chồng khinh miệt nếu lỡ “trao thân” trước cưới, trong khi hành vi tương tự ở nam giới lại dễ dàng được bỏ qua. Rõ ràng, dưới góc nhìn hiện đại, những quan niệm cổ hủ ấy mang nặng tính áp đặt và đầy đạo đức giả. Xã hội phong kiến đề cao chữ “trinh” chủ yếu để kiểm soát phụ nữ, bảo vệ sự trong sạch dòng dõi cho nhà chồng chứ ít nghĩ đến hạnh phúc của bản thân người phụ nữ. Chính vì thế, mỗi khi chủ đề tình dục trước hôn nhân được bàn đến, người ta lại thấy thấp thoáng cái bóng của tư tưởng nam quyền xưa cũ.
Tuy nhiên, cũng không thể phủ nhận lý do khiến người Việt truyền thống lo ngại “ăn cơm trước kẻng” phần nhiều là do điều kiện xã hội khi xưa: thiếu kiến thức và phương tiện tránh thai, việc quan hệ bừa bãi rất dễ kéo theo hậu quả nghiêm trọng như mang thai ngoài ý muốn, nạo thai lén lút hoặc con cái không cha. Trong một xã hội nông nghiệp coi trọng danh dự gia đình, những hệ lụy này là thảm họa. Đó là chưa kể nguy cơ mắc bệnh hoa liễu thời chưa có thuốc chữa. Vì vậy, quan hệ trước hôn nhân bị gán mác “xấu xa” một phần cũng để răn đe giới trẻ tránh những hậu quả vượt quá tầm kiểm soát ở bối cảnh xã hội trước kia.
Bước vào thời hiện đại, đặc biệt từ cuối thế kỷ 20, tư duy của người Việt trẻ về tình dục đã đổi khác rõ rệt. Quá trình hội nhập văn hóa Đông – Tây cùng sự bùng nổ của internet, truyền thông đã mang đến luồng gió mới về lối sống tình dục. Giới trẻ ngày càng “thoáng” hơn trong việc chấp nhận quan hệ trước hôn nhân. Nhiều bạn trẻ coi đó là chuyện riêng tư, quyền tự quyết của cá nhân, không nên dùng làm thước đo đạo đức như quan niệm xưa.
Thực tế, quan hệ tình dục trước cưới đang diễn ra rất phổ biến trong giới thanh niên, dù chuẩn mực văn hóa truyền thống trên danh nghĩa vẫn nghiêm cấm. Các khảo sát cho thấy một tỷ lệ không nhỏ thanh niên Việt Nam đã có quan hệ tình dục khi còn đi học đại học hoặc thậm chí trung học.
Ví dụ, 39,6% nam và 19,6% nữ sinh viên ở TP.HCM thừa nhận đã từng quan hệ, trong đó có những người quan hệ từ trước 18 tuổi. Một nghiên cứu khác tại Long An và TP.HCM cho thấy 11,8% thanh niên 16-25 tuổi đã quan hệ, 6,4% đang sống thử với người yêu như vợ chồng dansohcm.gov.vn dansohcm.gov.vn. Rõ ràng, “chuyện ấy” không còn là đặc quyền của các cặp vợ chồng mới cưới trong xã hội Việt Nam nữa.
Song song với hành vi, thái độ của giới trẻ cũng có sự cởi mở đáng kể. Một thống kê năm 2013 cho thấy 40,2% thanh niên được hỏi cho rằng chấp nhận được việc một cô gái có quan hệ tình dục với người yêu dù chưa cưới. Tức là gần nửa giới trẻ không còn đánh giá khắt khe nữ giới “mất trinh” trước hôn nhân – điều khó tưởng tượng ở thế hệ ông bà cha mẹ.
Tình yêu và tình dục cũng được nhìn nhận khác đi: nhiều người trẻ xem tình dục là một phần tất yếu của tình yêu, thậm chí đồng nhất hai khái niệm này. Khoảng 20% thanh niên được khảo sát tin rằng “yêu là phải đi đôi với tình dục”. Trong mắt họ, việc hai người yêu nhau “vượt rào” là chuyện bình thường, dễ hiểu, thậm chí là chất xúc tác cho tình yêu thêm thăng hoa.
Sự thay đổi này, dĩ nhiên, làm sốc và lo ngại không ít người thuộc phe truyền thống. Họ cho rằng giới trẻ “sống thoáng như Tây” nhưng thiếu kiến thức và sự tỉnh táo để tự bảo vệ mình, dẫn đến những mặt trái như tỉ lệ nạo phá thai cao ở tuổi vị thành niên.
Thật vậy, Việt Nam nằm trong nhóm các nước có tỉ lệ phá thai ở người trẻ vào hàng cao. Riêng năm 2013 có khoảng 300.000 ca nạo phá thai mỗi năm, trong đó 20% là tuổi vị thành niên. Những con số này được viện dẫn như bằng chứng cho mặt tiêu cực của lối sống tình dục “thoáng”.
Nhiều bậc phụ huynh lo ngại con em “học đòi hư hỏng”, quay sang đổ lỗi cho ảnh hưởng ngoại lai. Một tiến sĩ còn mạnh mẽ cảnh báo: lối sống phương Tây đang xâm nhập làm giới trẻ Việt Nam lơ là học tập, suy đồi đạo đức, coi thường giá trị gia đình – biểu hiện là “tự do tình dục với kết quả gần 300.000 ca phá thai mỗi năm” ở trẻ vị thành niên.
Tuy nhiên, liệu thực tế người trẻ quan hệ sớm có đáng báo động như vậy, hay xã hội đang phản ứng thái quá?
Nhiều tiếng nói phản biện từ chính người trẻ cho rằng đã đến lúc gạt bỏ “thói đạo đức giả” khi bàn về tình dục. Một bài viết trên Tuổi Trẻ thẳng thắn: “Tình dục ở giới trẻ không phải là hành vi học đòi lối sống phương Tây, càng không phải là mầm mống nhớp nhúa xấu xa. Ai có gan thì nói thẳng điều này trước công chúng, hay chỉ dám giữ định kiến cổ hủ ích kỷ?”.
Quả thật, nhiều bạn trẻ bức xúc vì bị xã hội “dạy đạo đức” một cách giả tạo: cùng là quan hệ tình dục nhưng khi yêu nhau chân thành thì có gì là xấu? Họ lý luận rằng vấn đề nằm ở chỗ ý thức và trách nhiệm, chứ không phải danh nghĩa “đã kết hôn” hay chưa.
Nhìn từ góc độ văn hóa, cuộc xung đột giữa hai thế hệ trong quan niệm tình dục trước hôn nhân phản ánh sự chuyển mình tất yếu của xã hội. Xã hội Việt Nam đang từng bước dung hòa giữa giá trị truyền thống (xem trọng tiết hạnh, an toàn gia đình) với tư duy hiện đại (tự do cá nhân, bình đẳng giới).
Chuyện quan hệ trước hôn nhân vì thế cũng dần được nhìn nhận đa chiều hơn: không còn “trắng = tốt” hay “đen = xấu” một cách đơn giản, mà phụ thuộc vào hoàn cảnh, vào cách cư xử của người trong cuộc.
Trong giáo lý Phật giáo, quan hệ nam nữ thuộc phạm trù giới thứ ba trong Ngũ giới: không tà dâm. Tuy nhiên, cách hiểu “tà dâm” trong đạo Phật không hoàn toàn đồng nghĩa với mọi quan hệ trước hôn nhân. Cốt lõi của giới không tà hạnh là đức chung thủy và tôn trọng đối phương.
Với người Phật tử tại gia đã có vợ/chồng, giới này yêu cầu không quan hệ ngoài hôn nhân. Còn đối với người chưa lập gia đình, kinh điển nhà Phật không quy định rõ ràng rằng quan hệ trước cưới là phạm giới, nhưng nhìn chung không được khuyến khích.
Quan hệ tình dục phóng túng, thiếu cam kết bị xem là trái với lý tưởng đạo đức mà Đức Phật đề ra. Nói cách khác, Phật giáo đề cao tiết chế dục vọng chứ không cấm tuyệt đối chuyện quan hệ trước cưới nếu giữa hai người có tình cảm thực sự và cam kết lâu dài.
Thiền sư Thích Nhất Hạnh từng diễn giải giới thứ ba theo hướng trung dung: “Con nguyện không có liên hệ tình dục với bất cứ ai nếu không có tình yêu đích thực và những cam kết chính thức lâu dài”. Tinh thần này khuyến khích người Phật tử chỉ nên trao thân khi đã có tình yêu chân chính và trách nhiệm – tức là trong hôn nhân hoặc một mối quan hệ gắn bó nghiêm túc.
Từ góc nhìn nhân quả của đạo Phật, tình dục gắn liền với ái dục và luân hồi khổ đau. Do đó, quan hệ tình dục bừa bãi ngoài hôn nhân bị xem là hành vi không đúng đắn về đạo đức. Nó có thể tạo nghiệp xấu vì gây ra khổ đau (như ghen tuông, đổ vỡ gia đình, phá thai – sát sinh).
Mục đích cuối cùng của người tu học là chuyển hóa dục vọng, hướng đến đời sống thanh tịnh. Vì vậy, sống thử hay quan hệ trước cưới không được tán thành trong quan điểm Phật giáo truyền thống, dù mức độ phản đối không khắt khe, tội lỗi như trong một số tôn giáo khác.
Đức Phật dạy con người nên tiết chế ham muốn để giữ thân tâm an lạc, có lợi cho mình và cho người. Dẫu vậy, Phật giáo cũng đầy từ bi: không kết tội hay ruồng rẫy người lỡ phạm giới, mà khuyến khích họ ăn năn và sống tốt hơn từ hiện tại.
Với những ai đã trót quan hệ trước hôn nhân, đạo Phật khuyên họ nhìn nhận hành vi đã qua, rút kinh nghiệm và hướng đến xây dựng cuộc sống hôn nhân chính thức trên nền tảng yêu thương, chung thủy, tôn trọng lẫn nhau.
Tựu trung, Phật giáo coi trọng sự tự nguyện và trách nhiệm trong hành vi tình dục. Quan hệ xác thịt không xấu, nhưng để nó mang lại hạnh phúc thực sự thì phải đi đôi với tình yêu chân chính và nghĩa vụ đạo đức. Mọi hành vi chiều theo dục vọng ích kỷ đều bị xem là “tà” (lệch lạc) vì gây hại về lâu dài.
Trái với Phật giáo vốn linh hoạt, Giáo hội Công giáo có lập trường dứt khoát: “Không ai được phép có quan hệ tình dục ngoài hôn nhân và trước hôn nhân”.
Tín lý Công giáo quan niệm tình dục là món quà Thiên Chúa ban tặng nhưng chỉ dành cho vợ chồng trong hôn nhân. Mọi hành vi tình dục trước khi cử hành bí tích hôn phối đều bị coi là tội lỗi (tội giao hợp ngoài hôn thú), vì nó sai mục đích mà Thiên Chúa đã định.
Theo giáo lý, tình dục có hai mục đích cao cả:
(1) kết hợp vợ chồng trong tình yêu và (2) mở ngỏ cho việc truyền sinh. Ba yếu tố – tình dục, tình yêu hôn nhân và sinh sản – phải gắn liền nhau như một, không được tách rời.
Bởi vậy, “tình dục trước hôn nhân không phải là hành vi yêu thương vợ chồng; nó cũng không hướng đến việc tôn trọng và chào đón sự sống mới. Do đó, nó không thể là điều tốt”. Quan điểm này nhấn mạnh: quan hệ tình dục trước cưới trái với trật tự tự nhiên và kế hoạch của Thiên Chúa, là phạm luật “không ngoại tình” (vì người nam người nữ chưa phải vợ chồng hợp pháp đã hành xử như vợ chồng).
Giáo hội Công giáo coi quan hệ tình dục trước hôn nhân là tội trọng về đức khiết tịnh, cần phải xưng tội và chừa bỏ. Nhiều tài liệu Công giáo cảnh báo rằng nếu người trẻ chiều theo dục vọng trước hôn nhân, họ đang lạm dụng món quà Thiên Chúa ban và phủ nhận ý nghĩa thiêng liêng của tính dục.
Linh mục Giuse Đỗ Mạnh Thịnh viết: “Chẳng ai thực sự yêu thương mà lại dùng tình dục để thử tình yêu. Ẩn sâu trong hành vi tình dục trước hôn nhân thường là những toan tính duy khoái lạc, lợi dụng lẫn nhau”. Giáo hội nhìn nhận nhiều bạn trẻ viện cớ “thử cảm xúc” hay “thử khả năng sinh sản” trước cưới, nhưng đó chỉ là ngụy biện cho sự dễ dãi và thiếu tự chủ trước dục vọng.
Hậu quả được cảnh báo khá nghiêm khắc: nếu hôm nay bạn chấp nhận tách rời tình dục khỏi hôn nhân, thì mai này hôn nhân của bạn cũng có nguy cơ đối mặt với những tội lỗi tình dục khác như ngoại tình, đổ vỡ gia đình. Từ quan điểm Công giáo, chờ đến khi thành hôn mới quan hệ thể hiện sự tôn trọng lẫn nhau, giữ gìn lòng chung thủy và bảo vệ quyền được sinh ra trong gia đình trọn vẹn của con cái. Đó mới là sống đúng ý Chúa.
Tóm lại, Công giáo tuyệt đối phản đối quan hệ tình dục ngoài hôn nhân, coi đó là hành vi thiếu đạo đức và không bao giờ cho phép. Quan hệ trước cưới trong mắt người Công giáo không những có hại về tâm linh (mất ân sủng, phạm tội) mà còn gây tổn thương nhân phẩm của chính người trong cuộc. Giáo hội khuyên người trẻ giữ sự trong sạch cho đến đêm tân hôn như một món quà thiêng liêng dành tặng nhau, noi gương Thánh Gia. Dù biết thực tế thời nay cởi mở hơn, lập trường đạo vẫn kiên định: “Hãy chờ cho đến khi thành hôn!”.
Như phân tích ở trên, tỷ lệ người trẻ “vượt rào” trước cưới đang tăng lên rõ rệt. Dưới đây là những nguyên nhân chính lý giải cho xu hướng này:
Lối sống cởi mở và đề cao tự do cá nhân:
Giới trẻ ngày nay trưởng thành trong môi trường đề cao cái tôi và quyền tự quyết. Họ không còn muốn tuân thủ cứng nhắc các quy tắc lễ giáo truyền thống về yêu đương, hôn nhân.
Thay vào đó, nhiều bạn trẻ chọn cách sống thoải mái hơn, khám phá mối quan hệ tình cảm một cách tự nhiên trước khi cam kết hôn nhân. Quan hệ tình dục được họ xem là một trải nghiệm tình cảm riêng tư, nằm trong quyền quyết định cá nhân chứ không phải điều xã hội “áp đặt” phải đợi đến sau đám cưới.
Ảnh hưởng của văn hóa phương Tây:
Quá trình hội nhập toàn cầu mang theo các giá trị phương Tây với quan niệm thoáng hơn về tình dục. Phim ảnh, âm nhạc, truyền thông nước ngoài thường mô tả chuyện quan hệ trước hôn nhân như bình thường, khiến người trẻ Việt Nam dần bớt e ngại và xem đó như một xu hướng thời đại.
Theo phân tích, những tư tưởng phóng khoáng này đã ảnh hưởng mạnh đến giới trẻ, khiến họ áp dụng vào lối sống của mình thay vì tuân theo chuẩn mực truyền thống “giữ gìn” như trước đây. Dù đôi khi sự tiếp thu có phần lệch lạc (như bắt chước cái “vỏ” phóng khoáng mà thiếu cái “cốt” trách nhiệm của văn hóa Tây), không thể phủ nhận Tây hóa là một nhân tố thúc đẩy quan hệ tình dục sớm hơn ở lớp trẻ.
Kết hôn muộn, nhu cầu sinh lý không “đợi” được:
Xã hội hiện đại khiến độ tuổi kết hôn trung bình ngày càng cao (phần lớn người trẻ thành thị kết hôn sau 25-30 tuổi). Còn thời điểm trước thì việc kết hôn lại sớm hơn từ 18-25 tuổi.
Trong khi đó, tuổi dậy thì và ham muốn sinh lý lại không đến muộn theo cơ thể thanh niên ở độ đôi mươi hoàn toàn trưởng thành về tình dục. Việc đòi hỏi tất cả phải “nhịn” đến tận năm 30 tuổi mới được quan hệ (như hình mẫu lý tưởng xưa) rõ ràng là phi thực tế và đi ngược sinh lý.
Nhu cầu tình dục tự nhiên bức thiết cộng với việc trì hoãn hôn nhân khiến nhiều cặp đôi chọn giải pháp “yêu không ràng buộc” – họ vẫn quan hệ và trì hoãn đám cưới đến khi sẵn sàng về sự nghiệp, tài chính. Điều này ngày càng phổ biến, nhất là khi xã hội dần chấp nhận hơn chuyện “sống thử”.
Điều kiện xã hội cho phép hơn trước:
Nếu ngày xưa trai gái yêu nhau luôn bị giám sát gắt gao (qua lại phải có người lớn, “không được gần gũi quá”), thì nay việc nam nữ tự do gặp gỡ riêng tư là rất bình thường. Nhiều bạn trẻ đi học xa nhà, sống tự lập, không còn sự kiểm soát của cha mẹ thì cơ hội để thân mật thể xác cũng nhiều hơn.
Thêm vào đó, kiến thức tránh thai, các biện pháp phòng ngừa có sẵn giúp họ tự tin “vui vẻ” mà không sợ hậu quả như trước. Chính sự thoáng về hoàn cảnh này cũng góp phần khiến rào cản quan hệ tình dục sớm giảm đi đáng kể.
Tò mò, chịu ảnh hưởng từ bạn bè và truyền thông:
Ở tuổi mới lớn, nhiều bạn trẻ có xu hướng tò mò khám phá cơ thể và tình dục, nhất là khi xung quanh bạn bè đồng trang lứa cũng bắt đầu trải nghiệm. Áp lực đồng trang lứa và môi trường tràn ngập hình ảnh gợi dục (phim ảnh, internet) khiến giới trẻ dễ bị kích thích và muốn thử. Họ không muốn bị coi là “nhà quê lạc hậu” hay “ếch ngồi đáy giếng” về chuyện ấy, nên dễ bị peer pressure (áp lực nhóm) dẫn dắt vào quan hệ trước hôn nhân.
Tình yêu chân thật và nhu cầu gắn kết tình cảm:
Lý do tích cực hơn, nhiều bạn trẻ quan hệ vì họ thực sự yêu và khao khát sự gắn bó về thể xác với người mình yêu. Với họ, tình dục là một cách thể hiện tình yêu và tăng cường sự thân mật giữa hai người. Thậm chí có người còn xem đó là “bằng chứng” của tình yêu – kiểu như “yêu nhau thật thì dâng hiến cho nhau có gì sai”. Thực tế, một bộ phận bạn trẻ tin rằng quan hệ tình dục sẽ làm tình yêu thêm sâu đậm và là bước tự nhiên khi tình cảm đã chín muồi. Khi yêu hết mình, họ sẵn sàng “cho đi” và không muốn đợi ràng buộc hôn nhân mới có sự hòa hợp xác thịt.
Những nguyên nhân trên đan xen và tùy từng trường hợp cụ thể. Mỗi bạn trẻ có thể chịu ảnh hưởng bởi vài yếu tố cùng lúc. Nhưng tựu trung lại, thời nay quan hệ tình dục trước hôn nhân không hẳn vì suy đồi đạo đức như nhiều người lo ngại, mà phần lớn xuất phát từ thay đổi trong nhận thức và hoàn cảnh xã hội. Giới trẻ độc lập, tự chủ hơn nên muốn tự quyết về tình yêu và tình dục; họ cũng có điều kiện tiếp cận cả mặt tích cực lẫn tiêu cực của tình dục sớm, từ đó chọn lối sống phù hợp với mình.
Xem thêm: Bạn yêu vì bạn cần người đó hay bạn cần người đó vì bạn yêu?
Từ những phân tích đa chiều trên, có thể thấy không thể kết luận một cách giản đơn rằng quan hệ tình dục trước hôn nhân là “lành mạnh” hay “không lành mạnh”. Mỗi hệ quy chiếu văn hóa, tâm lý, tôn giáo sẽ đưa ra những phán xét khác nhau. Dưới con mắt đạo đức truyền thống và giáo lý tôn giáo (đặc biệt là Công giáo), đó rõ ràng là điều không tốt, cần lên án. Ngược lại, theo quan điểm tâm lý hiện đại và lối sống mới, tình dục trước hôn nhân có thể tích cực hoặc tiêu cực tùy trường hợp – nó chỉ thực sự lành mạnh khi gắn liền với tình yêu trưởng thành, sự tôn trọng và trách nhiệm giữa hai người.
Điều quan trọng là xã hội cần đối thoại cởi mở và thực tế về chủ đề nhạy cảm này, thay vì áp đặt một chiều. Phê phán mù quáng bằng những định kiến cổ hủ chỉ tạo thêm khoảng cách thế hệ và thói “đạo đức giả”. Cũng như bao lĩnh vực khác, văn hóa tình dục của người Việt đang chuyển mình; sự đa dạng trong quan điểm là điều tất yếu.
Thay vì hỏi “lành mạnh hay không?”, có lẽ câu hỏi đúng hơn nên là: “Làm thế nào để người trẻ có đời sống tình dục an toàn, lành mạnh về cả thể chất lẫn tinh thần?”. Dù lựa chọn chờ đến hôn nhân hay không, mỗi cá nhân đều xứng đáng được tôn trọng quyền quyết định và được trang bị kiến thức, kỹ năng để chịu trách nhiệm cho quyết định ấy. Và trên hết, tình dục – dù diễn ra vào đêm tân hôn hay trước đó – chỉ thực sự ý nghĩa và tốt đẹp khi nó xuất phát từ tình yêu chân thành, sự tự nguyện và tôn trọng lẫn nhau của hai phía. Đạt được điều đó, “cơm” dù ăn trước hay ăn sau tiếng kẻng, cũng đều “ngọt” và đáng trân trọng như nhau.