Dạo gần đây tôi xuất hiện tình trạng mất ngủ thường xuyên, cảm xúc dễ dao động, luôn ghi ngờ và mệt mỏi không có nguyên do. Cho đến khi mối quan hệ của tôi bước vào khủng khoảng. Tôi tự hỏi tại sao bây giờ tôi lại có sự nhạy cảm về mối quan hệ, tôi luôn trong trạng thái nghi ngờ, thất vọng, buồn bã và dòng suy nghĩ càng một càng nhiều.

Tôi nghiên cứu, đây không phải tình trạng của riêng tôi, mà nhiều ca tôi tiếp xúc cũng có điểm tương đồng rõ rệt. Tôi bắt đầu nghiên cứu về hiện tượng này và tìm ra một thuật ngữ Doomscrolling, còn gọi là doomsurfing, đề cập đến thói quen dành quá nhiều thời gian để lướt qua các nguồn cấp dữ liệu trên mạng xã hội, trang tin tức hoặc nội dung trực tuyến khác, thường tập trung vào thông tin tiêu cực, gây lo lắng hoặc tận thế, khiến người đó cảm thấy lo lắng, buồn bã hoặc bị choáng ngợp. Hành vi này tạo ra một vòng lặp tự duy trì, nơi sự mong đợi về tin xấu thúc đẩy sự thôi thúc liên tục kiểm tra cập nhật.

Tình trạng trên xuất hiện khi tôi quay trở lại sử dụng facebook, tiktok, yoube short 3 tháng đổ lại đây.

Thực ra, tôi không phải là người duy nhất cảm thấy như vậy. Một nghiên cứu gần đây cho thấy, khoảng 64% người Mỹ tự nhận mình tham gia vào doomscrolling (lướt qua các tin tức tiêu cực) thường xuyên, và 70% Gen Z cảm thấy lo âu và mất ngủ sau khi tiếp xúc với các thông tin này. Điều này hoàn toàn không ngạc nhiên, bởi lẽ khi chúng ta liên tục tiếp nhận thông tin tiêu cực, cơ thể bắt đầu tiết ra các hormone căng thẳng như cortisol, dẫn đến các vấn đề tâm lý như lo âu, trầm cảm, và rối loạn giấc ngủ (Dickerson & Kemeny, 2004).

Một tin gây sốc khác, hiện nay đa phần giới trẻ hiện nay thích mối quan hệ trên mạng xã hội hơn là ngoài đời thực, họ thích lướt hơn là thân mật trong đời sống vợ chồng, họ gây hấn hơn trong các mối quan hệ. Thực là ảo hay ảo là thực.

Nguồn gốc

Thuật ngữ “doomscrolling” được kết hợp bởi “doom” (nghĩa là bóng tối hoặc thảm họa) với “scrolling” (lướt qua nội dung kỹ thuật số), và nó xuất hiện vào khoảng năm 2018, mặc dù nó trở nên phổ biến rộng rãi vào năm 2020 giữa đại dịch COVID-19, khi mọi người bị cách ly và liên tục tìm kiếm cập nhật về khủng hoảng. Nó được đặt ra lần đầu bởi Ashik Siddique và sau đó được công nhận bởi các từ điển như Merriam-Webster vào năm 2023 và Dictionary.com như một xu hướng hàng đầu vào tháng 8 năm 2020.

Các thuật ngữ tương tự như “doomsurfing” lấy cảm hứng từ thuật ngữ internet ban đầu cho việc duyệt web. Các sự kiện như biểu tình George Floyd, bầu cử Mỹ năm 2020, cuộc tấn công Điện Capitol năm 2021 và cuộc xâm lược Ukraine của Nga đã làm tăng cường hành vi này.

Hành vi này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe tâm lý của người dùng mà còn tác động tiêu cực đến cảm xúc, nhận thức và hành vi xã hội. Nghiên cứu khoa học chỉ ra rằng việc tiếp xúc liên tục với thông tin tiêu cực có thể làm gia tăng các triệu chứng lo âu, trầm cảm và rối loạn giấc ngủ (Turel, 2020).

Lý do Mọi Người Doomscroll

Một số yếu tố tâm lý thúc đẩy doomscrolling:

• Thiên kiến tiêu cực: Con người được lập trình để chú ý nhiều hơn đến mối đe dọa hoặc tin xấu như một cơ chế sinh tồn từ thời tiến hóa, khiến nội dung tiêu cực hấp dẫn hơn nội dung tích cực.
• Sợ bỏ lỡ (FOMO): Nhu cầu cập nhật thông tin về sự kiện hiện tại, đặc biệt trong thời kỳ không chắc chắn như đại dịch hoặc thảm họa, giữ mọi người bị cuốn hút.
• Củng cố thuật toán: Các nền tảng mạng xã hội sử dụng thuật toán để ưu tiên nội dung gây xúc động, thường là tiêu cực, nhằm tăng cường sự tương tác, tạo ra nguồn cấp dữ liệu vô tận mà không có điểm dừng tự nhiên.
• Quản lý lo lắng: Đối với một số người, thu thập thêm thông tin cảm giác như kiểm soát được sự không chắc chắn, mặc dù nó thường làm vấn đề tệ hơn.

Nó phổ biến hơn ở người trẻ, với các cuộc khảo sát cho thấy 51% Gen Z và 46% millennials tham gia thường xuyên. Nó cũng có thể liên quan đến các tình trạng như trầm cảm, lo lắng hoặc OCD, nơi việc tìm kiếm xác nhận nỗi sợ trở nên bắt buộc.

Nghiên cứu từ Forbes còn chỉ ra rằng việc tiếp tục doomscrolling có thể làm tê liệt cảm xúc, khiến chúng ta mất đi khả năng đồng cảm, và thậm chí phá hủy văn hóa nơi làm việc, khi mà mọi người trở nên vô cảm, không còn cảm thấy thương xót với những câu chuyện đau lòng nữa. Tôi nhận thấy điều này rất rõ trong môi trường công sở, khi mà không ít người trở nên khó chịu và thiếu kiên nhẫn với đồng nghiệp, chỉ vì những cảm xúc tiêu cực không được giải quyết từ việc tiếp nhận thông tin tiêu cực liên tục.